De OR als arbo-speler

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) vormt de basis voor de medezeggenschap in Nederland. In deze wet zijn de belangrijkste rechten van de ondernemingsraad vastgelegd, zoals het adviesrecht, instemmingsrecht en informatierecht. Toch beperkt de invloed van de OR zich niet tot de WOR alleen. Ook in andere wet- en regelgeving zijn rechten opgenomen die specifiek te maken hebben met arbeidsomstandigheden en het welzijn van werknemers – de zogenaamde arborechten van de OR.

Een belangrijk aanvullend kader is de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Deze wet verplicht werkgevers om samen met de OR of personeelsvertegenwoordiging te zorgen voor een goed arbobeleid. Zo heeft de OR het recht om te overleggen over de uitvoering van de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E), het plan van aanpak en de inzet van de preventiemedewerker. De OR moet instemmen met de benoeming van deze preventiemedewerker en heeft inspraak in de samenwerking met de bedrijfsarts of arbodienst. Daarnaast kan de OR adviezen geven over beleid rond ziekteverzuim, werkdruk, veiligheid en gezondheid op de werkvloer.

Verder zijn er nog andere wetten en regelingen waarin de OR een rol speelt bij arbozaken, zoals de Arbeidstijdenwet, de wet die zich richt op werktijden en rusttijden en de Wet verbetering poortwachter, de wet die gericht is op re-integratie van zieke werknemers. Ook cao’s kunnen extra afspraken bevatten die de positie van de OR op het gebied van arbeidsomstandigheden versterken. Check deze dus ook altijd.

Kortom, arborechten van de ondernemingsraad reiken verder dan de WOR alleen. De Arbowet en aanverwante wetgeving geven de OR een actieve rol bij het bevorderen van veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. Deze rechten zijn terug te vinden in de betreffende wetten zelf, in arbocatalogus en soms in cao-afspraken die binnen de organisatie gelden.

Praktische tips voor OR-leden

1. Vraag jaarlijks om de actuele RI&E en het plan van aanpak
Organisaties zijn verplicht om deze up-to-date te houden. Als OR heb je het recht om deze documenten te ontvangen en te bespreken. Vraag actief naar voortgang en concrete maatregelen.

2. Check of de preventiemedewerker voldoende is toegerust
Je hebt instemmingsrecht op de benoeming. Vraag daarom:

• heeft deze persoon genoeg uren?
• heeft hij/zij scholing gehad?
• staat de preventiemedewerker echt in contact met de werkvloer?

3. Houd vinger aan de pols bij werkdruk
Werkdruk staat vaak bovenaan de lijst met risico’s. Als OR kun je:

• periodiek werkdruksignalen verzamelen;
• samenwerken met de bedrijfsarts of arbodienst;
• aandringen op structurele maatregelen (niet alleen tijdelijke oplossingen).

4. Gebruik de arbocatalogus van jullie sector
Veel catalogi vertalen de Arbowet naar praktische maatregelen. Die kun je als OR gebruiken om het gesprek te voeren over wat “voldoende” is.

5. Zorg voor vaste overlegmomenten over arbo
Arbo is geen onderwerp dat je één keer per jaar bespreekt. Agendeer het regelmatig in de overlegvergadering (OV) met de bestuurder.

6. Versterk samenwerking met de VGWM-commissie (als jullie die hebben)
De commissie Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu kan veel werk voorbereiden. Zorg dat de lijntjes kort zijn tussen commissie en volledige OR.

7. Maak gebruik van jullie recht op externe deskundigheid
Als jullie onvoldoende informatie krijgen of twijfelen over de kwaliteit van de RI&E of het beleid, kan de OR extern advies inwinnen. De werkgever moet dit betalen (mits redelijk).

8. Houd zicht op re-integratiebeleid
Controleer of de werkgever de Wet verbetering poortwachter goed uitvoert. Fouten kunnen financiële risico’s opleveren en medewerkers schaden.

9. Blijf zichtbaar voor medewerkers
Medewerkers zijn de beste bron van arbo-informatie. Maak het laagdrempelig om signalen te delen, bijvoorbeeld via een OR-inloopmoment, mailbox of themasessie.